सर्वाइकल कॅन्सर कशामुळे होतो? कारण, लक्षण आणि उपचार

 

मित्रांनो तुम्हाला सर्वाइकल कैंसर बद्दल माहिती आहे का? नसेल माहिती तर मुळीच काळजी करू नका कारण आम्ही तुम्हाला सर्वाइकल कॅन्सर कशामुळे होतो? कारण, लक्षण आणि उपचार या Blog च्या माध्यमातून सर्वाइकल कॅन्सर बद्दल संपूर्ण माहिती सांगणार आहोत तरी कृपया प्रस्तुत blog अगदी शेवटपर्यंत नक्की वाचा ही नम्र विनंती.

सर्वाइकल कॅन्सर म्हणजे काय? | What is Cervical Cancer?

सर्वाइकल कॅन्सर हा गर्भाशयाच्या मुखातील पेशींचा कॅन्सर आहे. हा कॅन्सर स्त्रियांच्या गर्भाशयाच्या पृष्ठभागावर सुरू होतो. जेव्हा स्त्री चा गर्भाशय ग्रीवावरील पेशी पूर्व-कॅन्सर पेशींमध्ये बदलू लागतात तेव्हा असे होते. गर्भाशय ग्रिवा म्हणजे गर्भाशयाचा सर्वात खालचा भाग होय. सर्व पूर्व-कर्करोग पेशी कर्करोगाकडे वळतील असे नाही, परंतु या समस्याग्रस्त पेशी शोधणे आणि त्या बदलण्यापूर्वी त्यांच्यावर उपचार करणे हे सर्वाइकल कॅन्सर रोखण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे.

 

सर्वाइकल कॅन्सर कशामुळे होतो? | सर्वाइकल कॅन्सर ची कारणे | Causes Of Cervical Cancer

गर्भाशयाच्या मुखातील निरोगी पेशी त्यांच्या डीएनएमध्ये बदल घडवून आणतात तेव्हा सर्वाइकल कॅन्सर सुरू होतो. सेलच्या DNA मध्ये सूचना असतात ज्या सेलला काय करावे हे सांगतात. बदल पेशींना त्वरीत गुणाकार करण्यास सांगतात. जेव्हा निरोगी पेशी त्यांच्या नैसर्गिक जीवन चक्राचा भाग म्हणून मरतात तेव्हा पेशी जिवंत राहतात यामुळे खूप पेशी होतात. पेशी एक वस्तुमान बनवू शकतात ज्याला ट्यूमर असे देखील म्हणतात. पेशी शरीराच्या निरोगी ऊतींवर आक्रमण करून त्यांचा नाश करू करतात. कालांतराने, पेशी तुटून शरीराच्या इतर भागात पसरतात.

बहुतेक सर्वाइकल कॅन्सर HPV या विषाणू मुळे होतो. HPV हा एक सामान्य विषाणू आहे जो लैंगिक संपर्कातून जातो. बहुतेक लोकांसाठी विषाणूमुळे कधीही समस्या उद्भवत नाहीत. हे सहसा स्वतःहून निघून जाते. काहींसाठी व्हायरसमुळे पेशींमध्ये बदल होऊ शकतो ज्यामुळे सर्वाइकल कॅन्सर होऊ शकतो.
या सर्वाइकल कॅन्सर चे काही जोखीम घटक आहेत ते आम्ही तुम्हाला खालील प्रमाणे सांगत आहोत.

1. धूम्रपान

धूम्रपानामुळे सर्वाइकल कॅन्सर होण्याचा धोका वाढतो. जेव्हा धूम्रपान करणाऱ्या लोकांमध्ये HPV संसर्ग होतो तेव्हा संक्रमण जास्त काळ टिकते आणि ते निघून जाण्याची शक्यता कमी असते. HPV मुळे सर्वाइकल कॅन्सर होतो.

2. लैंगिक भागीदारांची वाढती संख्या

तुमच्या लैंगिक भागीदारांची संख्या जितकी जास्त असेल आणि तुमच्या जोडीदाराची लैंगिक भागीदारांची संख्या जितकी जास्त असेल तितकी तुम्हाला HPV होण्याची शक्यता जास्त असेल.

3. लहान वयात सेक्स करणे

लहान वयात सेक्स केल्याने तुम्हाला एचपीव्हीचा धोका वाढतो. ज्यामुळे स्त्रियांना सर्वाइकल कॅन्सर देखील होण्याची शक्यता असते.

4. इतर लैंगिक संक्रमित संक्रमण

इतर लैंगिक संक्रमित संसर्ग, ज्याला STI s देखील म्हणतात त्यामुळे HPV चा धोका वाढवते ज्यामुळे सर्वाइकल कॅन्सर होऊ शकतो. जोखीम वाढवणाऱ्या इतर STI मध्ये नागीण, क्लॅमिडीया, गोनोरिया, सिफिलीस आणि एचआयव्ही / एड्स यांचा समावेश होतो.

5. एक कमकुवत रोगप्रतिकार शक्ती

जर तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती दुसऱ्या आरोग्य स्थितीमुळे कमकुवत झाली असेल आणि तुम्हाला HPV असेल तर तुम्हाला सर्वाइकल कॅन्सर होण्याची शक्यता जास्त आहे.

6. गर्भपात प्रतिबंधक औषधाचा एक्सपोजर

जर तुमच्या पालकांनी गरोदर असताना डायथिलस्टिलबेस्ट्रॉल नावाचे औषध घेतले असेल ज्याला डीईएस असेही म्हणतात तर तुमच्या सर्वाइकल कॅन्सर चा धोका वाढू शकतो. हे औषध 1950 च्या दशकात गर्भपात टाळण्यासाठी वापरले जात होते. हे क्लिअर सेल एडेनोकार्सिनोमा नावाच्या सर्वाइकल कॅन्सर शी निगडीत आहे.

Must Read: स्तनाच्या कर्करोगाविषयी ७ सामान्य गैरसमज

सर्वाइकल कॅन्सर ची लक्षणे | Symptoms Of Cervical Cancer

जेव्हा सर्वाइकल कॅन्सर ची सुरवात होते तेव्हा सर्वाइकल कॅन्सर ची लक्षणे दिसून येत नाहीत. परंतू जस-जसे ते वाढत जाते तस तसे सर्वाइकल कॅन्सर ची चिन्हे आणि लक्षणे उद्भवू लागतात. ती लक्षणे आम्ही तुम्हाला खालील प्रमाणे सांगत आहोत.

• संभोगानंतर मासिक पाळीच्या दरम्यान किंवा रजोनिवृत्तीनंतर योनीतून रक्तस्त्राव होणे.
• मासिक पाळीत रक्तस्त्राव जास्त प्रमाणात होणे आणि नेहमीपेक्षा जास्त काळ टिकून राहणे.
• पाणचट, रक्तरंजित योनि स्राव जो जड असू शकतो आणि त्याचा वास दुर्गंधीत असू शकतो.
• संभोग दरम्यान ओटीपोटात वेदना होणे.

सर्वाइकल कॅन्सर चा उपचार | Treatment Of Cervical Cancer

सर्वाइकल कॅन्सर चा उपचार अनेक घटकांवर अवलंबून असतो, जसे की कर्करोगाचा टप्पा, तुमच्या आरोग्याच्या इतर परिस्थिती आणि तुमची प्राधान्ये. यावर उपचार करण्यासाठी शस्त्रक्रिया, रेडिएशन, केमोथेरपी वापरले जाऊ शकते.

• शस्त्रक्रिया

गर्भाशयाच्या मुखाच्या पलीकडे न वाढलेल्या लहान गर्भाशयाच्या कर्करोगांवर सामान्यतः शस्त्रक्रियेने उपचार केले जातात. तुमच्या कॅन्सरचा आकार, त्याची अवस्था आणि तुम्हाला भविष्यात गरोदर राहण्याचा विचार करायचा आहे की नाही हे ठरवेल की तुमच्यासाठी कोणते ऑपरेशन सर्वोत्तम आहे.

• शस्त्रक्रिया केवळ कॅन्सर दूर करण्यासाठी

अगदी लहान गर्भाशयाच्या कर्करोगासाठी शंकूच्या बायोप्सीने सर्व कर्करोग काढून टाकणे शक्य आहे. या प्रक्रियेमध्ये ग्रीवाच्या ऊतीचा शंकूच्या आकाराचा तुकडा कापून टाकणे आणि गर्भाशयाचा उर्वरित भाग जसाच्या तसा ठेवलं जातो. या पर्यायामुळे तुम्हाला भविष्यात गर्भवती होता येऊ शकते.

• गर्भाशय ग्रीवा काढून टाकण्यासाठी शस्त्रक्रिया

ज्याला ट्रेकेलेक्टोमी असे देखील म्हणतात. लहान गर्भाशयाच्या कर्करोगावर रॅडिकल ट्रॅकेलेक्टोमी प्रक्रियेद्वारे उपचार केले जाऊ शकतात. ही प्रक्रिया गर्भाशय ग्रीवा आणि काही आसपासच्या ऊती काढून टाकते. या प्रक्रियेनंतर गर्भाशय शिल्लक राहते म्हणून गर्भवती होणे शक्य आहे.

 

• गर्भाशय आणि गर्भाशय काढून टाकण्यासाठी शस्त्रक्रिया

ज्याला हिस्टरेक्टॉमी असे देखील म्हणतात. गर्भाशयाच्या मुखाच्या पलीकडे न पसरलेल्या बहुतेक गर्भाशयाच्या कर्करोगांवर रॅडिकल हिस्टेरेक्टॉमी ऑपरेशनद्वारे उपचार केले जातात. यामध्ये गर्भाशय ग्रीवा, गर्भाशय, योनीचा भाग आणि जवळील लिम्फ नोड्स काढून टाकले जाते. हिस्टेरेक्टॉमी मुळे कॅन्सर फक्त बरा होत नाही तर त्याला परत येण्यापासून देखील थांबवू शकते. परंतु गर्भाशय काढून टाकल्याने गर्भधारणा होणे शक्य नाही.

 

• मिनिमली इनवेसिव्ह हिस्टेरेक्टॉमी 

हा अगदी लहान गर्भाशयाच्या कर्करोगासाठी एक पर्याय असू शकतो जो पसरला नाही ज्याला मायक्रोइनवेसिव्ह कॅन्सर असे म्हणतात. या प्रक्रियेमध्ये ओटीपोटात एक मोठा कट करण्याऐवजी अनेक लहान कट केले जाते. ज्या लोकांमध्ये कमीतकमी कट करून शस्त्रक्रिया झाली आहे ते लवकर बरे होतात आणि रुग्णालयात कमी वेळ घालवतात. परंतु काही संशोधनात असे आढळून आले आहे की पारंपारिक हिस्टेरेक्टॉमीपेक्षा कमी आक्रमक हिस्टेरेक्टॉमी कमी प्रभावी असू शकते. तुम्ही कमीतकमी कट होणाऱ्या शस्त्रक्रियेचा विचार करत असल्यास तुमच्या सर्जनशी या पद्धतीचे फायदे आणि जोखमींबद्दल चर्चा करणे आवश्यक आहे.

 

• रेडिएशन थेरपी

रेडिएशन थेरपी मध्ये कॅन्सर च्या पेशी मारण्यासाठी शक्तिशाली ऊर्जा बीम वापरते. ऊर्जा क्ष-किरण, प्रोटॉन किंवा इतर स्त्रोतांकडून येऊ शकते. रेडिएशन थेरपी बहुतेक वेळा केमोथेरपीसह गर्भाशयाच्या मुखाच्या पलीकडे वाढलेल्या सर्वाइकल कॅन्सर साठी प्राथमिक उपचार म्हणून एकत्रित केली जाते. कर्करोग परत येण्याचा धोका वाढल्यास शस्त्रक्रियेनंतर देखील याचा वापर केला जाऊ शकतो.

• बाह्यतः

या रेडिएशन थेरपी ला बाह्य बीम रेडिएशन थेरपी म्हणतात. शरीराच्या प्रभावित भागात रेडिएशन बीम निर्देशित केला जातो.

• अंतर्गत

या रेडिएशन थेरपी ला ब्रेकीथेरपी असे म्हणतात. किरणोत्सर्गी सामग्रीने भरलेले उपकरण तुमच्या योनीमध्ये साधारणपणे काही मिनिटांसाठी ठेवलेले असते 

• बाह्य आणि अंतर्गत दोन्ही

जर तुम्ही रजोनिवृत्ती सुरू केली नसेल तर तुम्हाला या रेडिएशन थेरपीमुळे रजोनिवृत्ती होऊ शकते. उपचारापूर्वी तुमची अंडी जतन करण्याच्या पद्धतींबद्दल तुमच्या डॉक्टरांशी नक्कीच बोला.

3.  केमोथेरपी

केमोथेरपी मध्ये कर्करोगाच्या पेशी मारण्यासाठी मजबूत औषधे वापरली जातात. गर्भाशयाच्या मुखाच्या पलीकडे पसरलेल्या सर्वाइकल कॅन्सर केमोथेरपीचे कमी डोस अनेकदा रेडिएशन थेरपीसह एकत्र केले जातात. याचे कारण असे की केमोथेरपीमुळे रेडिएशनचा प्रभाव वाढू शकतो. अत्यंत प्रगत कर्करोगाच्या लक्षणांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी केमोथेरपीच्या उच्च डोसची शिफारस केली जाऊ शकते. कर्करोगाचा आकार कमी करण्यासाठी शस्त्रक्रियेपूर्वी केमोथेरपी वापरली जाऊ शकते.

4. लक्ष्यित थेरपी

लक्ष्यित थेरपीमध्ये अशी औषधे वापरली जातात जी कर्करोगाच्या पेशींमध्ये विशिष्ट रसायनांवर हल्ला करतात. ही रसायने अवरोधित करून लक्ष्यित उपचारांमुळे कर्करोगाच्या पेशी मरतात. लक्ष्यित थेरपी सहसा केमोथेरपीसह एकत्र केली जाते. प्रगत गर्भाशयाच्या कर्करोगासाठी हा पर्याय असू शकतो.

5. इम्युनोथेरपी

इम्युनोथेरपी ही औषधासह केला जाणारा उपचार आहे जी तुमच्या रोगप्रतिकारक शक्ती द्वारे कर्करोगाच्या पेशी मारण्यास मदत करते. तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती तुमच्या शरीरात नसलेल्या जंतू आणि इतर पेशींवर हल्ला करून रोगांशी लढते. कर्करोगाच्या पेशी रोगप्रतिकारक शक्तीपासून लपून जगतात. इम्युनोथेरपी रोगप्रतिकारक शक्ती पेशींना कर्करोगाच्या पेशी शोधून मारण्यास मदत करते. सर्वाइकल कॅन्सर साठी जेव्हा कर्करोग प्रगत असतो आणि इतर उपचार कार्य करत नसतात तेव्हा इम्युनोथेरपीचा विचार केला जाऊ शकतो.

 

Conclusion

मित्रांनो आम्ही तुम्हाला सर्वाइकल कॅन्सर कशामुळे होतो? कारण, लक्षण आणि उपचार या Blog च्या माध्यमातून सर्वाइकल कॅन्सर बद्दल संपूर्ण माहिती दिलेली आहे. जर तुम्हाला किंवा तुमच्या घरातील किंवा तुमच्या आजूबाजूला राहणाऱ्या किंवा तुमच्या नातेवाईकांना या कॅन्सर ची लक्षणे दिसून येत असतील तर तुम्ही त्वरित योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

Book An Appointment with  Dr. Sumit Shah for Cervical Cancer Treatment In Pune